 Khá nhiều trang web chỉ là rao vặt chứ không phải mua bán online đúng nghĩa; người mua hàng qua mạng lại phải chịu thuế đến hai lần.. Theo đánh giá của giới kinh doanh hàng qua mạng, khoảng hai năm trở lại đây, thương mại điện tử (TMĐT) ở VN được xem là đã có những bước khởi sắc trong việc triển khai mô hình mua, bán qua siêu thị trực tuyến... Lợi thì có lợi... Từ đầu năm 2007, thị trường TMĐT tại VN có hàng loạt website mới ra đời với phương thức thanh toán trực tuyến ngày càng phổ biến. Giữa tháng 6-2008, thêm một cú đột phá cho thị trường TMĐT của VN khi Tập đoàn eBay, chuyên giới thiệu mua bán sản phẩm qua mạng trên khắp thế giới bắt tay với các doanh nghiệp (DN) VN để kinh doanh qua mạng. Cụ thể là eBay đã chính thức tuyên bố quan hệ đối tác với Chợ Điện Tử, một website mua sắm trực tuyến của VN để khai thác thị trường TMĐT trên phạm vi quốc tế. Theo một khảo sát của Trung tâm Internet VN, tại VN hiện có khoảng 18 triệu người sử dùng internet thường xuyên, chiếm trên 21% dân số, vì thế, chỉ cần ngồi tại chỗ, nhấp chuột là có thể chọn lựa thỏa thích các mặt hàng, chuyển tiền và được giao hàng tận nơi, tiết kiệm được thời gian, công sức và cả tiền bạc. Trong khi đó, theo khảo sát của các công ty nghiên cứu thị trường VN thì hiện nay, đã có khoảng 70% công ty kinh doanh có bán hàng qua điện thoại và internet, trong đó có đến 40%-50% DN tham gia mua bán hàng qua mạng trực tiếp hay thông qua những website TMĐT có uy tín. Các mặt hàng được bán trực tuyến cũng rất đa dạng: hàng điện tử, tiêu dùng, xe, nguyên vật liệu, vé máy bay, tour du lịch, sách, đĩa nhạc... Khách hàng chọn mua hàng qua mạng hiện nay chủ yếu là giới doanh nhân, nhân viên văn phòng, đông nhất là giới trẻ. Ông Nguyễn Đăng Thành, chủ một DN may ở quận 1, TPHCM, cho biết ông thường xuyên mua vé máy bay qua mạng của Pacific Airlines (nay là Jetstar Pacific) và một số mặt hàng điện tử của siêu thị trực tuyến Chợ Điện Tử. “Mua trên mạng không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà nhiều khi chọn được những mặt hàng rất ưng ý” - ông nói. Theo một công bố mới đây của hãng hàng không giá rẻ Jetstar Pacific thì dự kiến doanh số vé bán qua mạng chiếm trên dưới 50% trong năm nay. Cũng nhờ phương thức bán vé qua mạng, hãng hàng không này đãâ nâng cao được thương hiệu, tiết kiệm được chi phí khá lớn so với bán vé trực tiếp. Theo bà Lâm Thị Ngọc Nga, Giám đốc Công ty sản xuất đồ chơi cho trẻ em Hồng Ngọc ở quận 5, TPHCM thì tỷ lệ giao dịch qua mạng của Hồng Ngọc bình quân đạt 60-70%. Thông qua các trang web TMĐT có uy tín, nhiều DN và khách hàng trong và ngoài nước đã ký được hợp đồng mua bán hàng hoá với số tiền lớn, có hợp đồng lên đến nửa triệu USD. Rủi ro cũng nhiều Mặc dù được xem là có khởi sắc, nhưng phương thức mua bán qua mạng ở VN hiện nay vẫn chậm và còn rất nhiều bất cập. Người tiêu dùng VN vẫn chưa có thói quen mua sắm hàng trên mạng là cản ngại đầu tiên. Nhiều khách hàng cho rằng, nhìn thấy hàng tận mắt, chọn lựa tận tay, “tiền trao, cháo múc” vẫn yên tâm hơn là chỉ giao dịch qua mạng. Người tiêu dùng không được thử trước sản phẩm, không được thương lượng về giá và việc thanh toán không dễ dàng lại càng cản trở việc mua sắm qua mạng. Ông Lê Văn Cầu, ngụ tại phường 7, quận 3, TPHCM, than phiền mình đã mua món hàng tại trang web được xem là khá uy tín, đã chuyển tiền xong xuôi nhưng hơn một tháng sau vẫn chưa nhận được sản phẩm, mặc dù đã không ít lần gọi điện nhắc nhở. Hiện nay, các nhà vận chuyển vẫn chưa có hệ thống theo dõi quy trình giao hàng trực tuyến. “Không ít lần tiền đã chuyển nhưng vẫn phải dài cổ đợi và có khi hàng kém chất lượng so với lời rao trên mạng, nhưng phải đành “ngậm bồ hòn làm ngọt” vì không biết kiện cáo ở đâu, nên không ít bạn bè tôi đã quay lưng lại với phương thức mua bán qua mạng” - ông Cầu bức xúc nói. Thời gian qua, không ít trang web kinh doanh hàng hoá qua mạng lừa đảo khách hàng. Khá nhiều khách hàng mất tiền nhưng không nhận được hàng hoặc hàng không như ý, quá “đát”, hư hỏng, trầy xước mà không thể đổi lại được. Hành làng pháp lý bảo vệ người tiêu dùng mua hàng qua mạng còn chưa đầy đủ. Việc kiện tụng một món hàng không bảo đảm chất lượng là rất khó, vì chưa có luật cụ thể. Việc mua, bán chủ yếu dựa vào lòng tin nên khi khách hàng biết mình bị lừa, cũng đành “ngậm đắng, nuốt cay”. Thực tế, hiện nay, khá nhiều trang web chỉ là rao vặt chứ không phải mua bán online đúng nghĩa, không có một sự ràng buộc, kiểm soát nào giữa người mua lẫn người bán, vì thế tỷ lệ rủi ro khi mua hàng rất cao. Người mua lại phải chịu thuế tới hai lần từ nhà cung ứng sản phẩm và tại các siêu thị trực tuyến. Do lượng hàng bán ra tại các siêu thị trực tuyến chưa cao nên nhiều DN tham gia chỉ để quảng bá cho kênh bán hàng truyền thống của mình, giao diện chưa thân thiện, công cụ tìm kiếm không hiệu quả, không cập nhật thông tin về sản phẩm, nên người mua quay lưng là phải. Ngay cả phương thức thanh toán vẫn còn theo kiểu “tiền trao, cháo múc”, chứ chưa có sự liên kết giữa ngân hàng và đơn vị bán hàng. Người sử dụng thẻ thanh toán quốc tế qua internet cũng phải cam kết với các ngân hàng là hoàn toàn chịu mọi rủi ro khi mua bán qua mạng. Chọn mặt mà mua Theo dự báo của Công ty Nghiên cứu thị trường IDC của Mỹ thì thị trường TMĐT VN sẽ tăng 44% mỗi năm từ đây đến năm 2010. Còn theo khảo sát của Công ty Nghiên cứu thị trường ACNielsen, trên 58% người sử dụng internet tại VN cho biết họ đã từng hoặc thường xuyên mua hàng trên mạng, con số này còn cao hơn ở Philippines (45%) và Indonesia (51%). Mặc dù có không ít trở ngại nhưng cả DN lẫn người tiêu dùng đều kỳ vọng khá nhiều vào sự phát triển của thị trường TMĐT, khi mà lượng người sữ dụng internet dự kiến sẽ tăng từ 20-30% mỗi năm và phương thức thanh toán điện tử ngày càng được cải thiện, cũng như các DN nước ngoài được vào cung cấp giải pháp TMĐT tự do vào năm 2010. Mới đây, Trung tâm Phát triển TMĐT - Bộ Công thương và Hiệp hội TMĐT VN đã phối hợp triển khai mô hình tem bảo đảm cho các trang web TMĐT có uy tín. Theo đó, tem bảo đảm với tên gọi là TrustVN sẽ được gắn cho những website TMĐT có cơ chế hoạt động và bảo mật thông tin đạt tiêu chuẩn. Nhận diện được các trang web có tem bảo đảm, người mua sẽ không thiệt thòi khi mua hàng vì tất cả giao dịch phải khai thông tin trên trang web, như số thẻ tín dụng, địa chỉ, điện thoại... Ông Lương Văn Tự, Chủ tịch Hiệp hội DN TMĐT nhìn nhận, thời gian tới, khi mà TMĐT được hiểu và vận dụng đúng nghĩa thì sẽ mở ra một hướng mới trong kinh doanh lẫn đời sống xã hội cho cả DN lẫn người dân. Nguyễn Tấn Phong - lập trình viên Công ty Tin học IFI: Mọi hàng hóa đều có thể mang lên “chợ mạng” Muốn thanh toán bằng tài khoản trên mạng (VISA card, MASTER card), khách hàng phải điền thông tin về tài khoản của mình vào website tổ chức bán hàng qua mạng, nên có thể bị lừa lấy thông tin tài khoản và tài khoản bị người khác sử dụng. Hiện nay, vấn đề bảo mật thông tin cho khách hàng đã được cải thiện, khách hàng khi trả tiền không phải điền thông tin trực tiếp lên website bán hàng mà đăng nhập vào một website nắm giữ các thông tin giao dịch khách hàng, như http://checkout.google.com, http://paypal.com... Tuy vậy, tình trạng cũ vẫn chưa được xóa bỏ hết và khách hàng hoàn toàn có thể bị thiệt khi mua hàng. Để tự bảo vệ mình, trước khi mua hàng qua mạng, cần tìm hiểu thông tin về người bán, như địa chỉ, điện thoại... Mua bán trên mạng, nếu chỉ dựa hoàn toàn vào niềm tin thì rất dễ gặp rủi ro. |
|
